+302310288488 info@dieseltravel.gr

Ίμβρος και Τένεδος “τα χαμένα νησιά”

Ίμβρος και Τένεδος “τα χαμέμα νησιά”

 

Η Ίμβρος είναι νησί του Αιγαίου και το μεγαλύτερο νησί της Τουρκίας, το οποίο ανήκει στην Τουρκία και διοικητικά στην νομαρχία του Τσανάκκαλε. Βρίσκεται στο βόρειο Αιγαίο, στην είσοδο του Ελλησπόντου. Έχει έκταση 279 τετραγωνικά χιλιόμετρα και πληθυσμό 8.644 κατοίκων (2014), εκ των οποίων περίπου 300 είναι Έλληνες. Οι κύριες ασχολίες των ντόπιων είναι η κτηνοτροφία, η μελισσοκομική, η καλλιέργεια σιτηρών, ελαιόδεντρων, η αλιεία και ο τουρισμός. Το νησί φημίζεται επίσης για τα αμπέλια του και το εκλεκτό κρασί του. Η σχεδόν παρθένα φύση είναι ανελέητη. Η καλλιεργήσιμη γη λιγοστή. Τα βράχια πολλά. Οι ακτές κατακόρυφες. Τα καιρικά φαινόμενα έντονα. Το χιόνι ξεπερνάει το ένα μέτρο και ο Θρακιάς σαρώνει τον τόπο. Τα ποίμνια ξεπαγιάζουν. Στο πανηγύρι της Παναγίας της Μπαλωμένης, μέχρι σήμερα οι Ίμβριοι προσκυνητές προσφέρουν μικρά ζώα (κουρμπάνια). Στην πορεία, καθώς ανεβαίνουν προς την εκκλησία, κρατούν στους ώμους τους το προς θυσία ζώο – μια εικόνα που παραπέμπει κατευθείαν στον Μοσχοφόρο της Ακρόπολης (στο σημερινό Μουσείο της Ακρόπολης).
Η παλαιότερη τουρκική ονομασία του νησιού ήταν İmroz, σήμερα στα Τουρκικά λέγεται Gökçeada (Gökçe=μικρός ουρανός, ada=νησί. Το Gökçeada μπορεί να μεταφραστεί στα Ελληνικά ως ουρανοκατέβατο νησί ή το γαλάζιο νησί ή ακριβέστερα το νησί του μικρού ουρανού.
Η Ίμβρος θεωρείται ότι πήρε την ονομασία της από την τοπική καρική θεότητα Ίμβραμος που λατρευόταν στο νησί. Στην αρχαιότητα ανήκε, μαζί με τη γειτονική Λήμνο, στην Αθηναϊκή Συμπολιτεία. Μετά τη ναυμαχία της Σαλαμίνας, ο Μιλτιάδης κατέκτησε το νησί. Οι Αθηναίοι ίδρυσαν εκεί αποικία περί το 450 π.Χ., την οποία διατήρησαν τους επόμενους έξι αιώνες. Ο ποταμός της Ίμβρου ονομάζεται Ιλισσός, όπως και ο γνωστός ποταμός των Αθηνών.

Η Τένεδος (στα τουρκικά Bozcaada) είναι νήσος του Αιγαίου που απέχει 52 μίλια από την είσοδο των στενών των Δαρδανελλίων, και μόλις 3 μίλια δυτικά από την ακτή της Τρωάδας που σήμερα ανήκει στην Τουρκία. Έχει σχήμα κυκλικού τομέα με το τόξο του προς ανατολή. Έχει έκταση μόλις 32 τετραγωνικά χιλιόμετρα και πληθυσμό 2.500 κατοίκων, εκ των οποίων πλέον, μόνον οι 20-25 είναι Έλληνες. Ανήκει κι αυτό στο σύμπλεγμα των Θρακικών Σποράδων, 12 μίλια από το στόμιο του Ελλήσποντου και 3 από τα παράλια της Μικρασίας. Κείται δε εν μέσω τριών πελάγων (Αιγαίου, Ελλησπόντου και Μέλανος κόλπου) γι’ αυτό αναφέρεται ενίοτε και ως Τρίοδος.
Το νησί πήρε το όνομά του από τον οικιστή και βασιλιά του, Τέννητα, γιο του ήρωα Κύκνου (γιου του Ποσειδώνα) από τους Κολωνούς της Τρωάδοςκαι της Πρόκλειας, κόρης του Λαομέδοντα. Εκεί λατρεύτηκε και έπαιξε τον ίδιο ρόλο, που έπαιξε κι ο Θησέας για τους Αθηναίους. Λατρεύτηκε ο Απόλλωνας, σύμβολο του οποίου εδώ ήταν ο πέλεκυς. Γι’ αυτό και στα νομίσματά της η Τένεδος είχε από τη μια μεριά τον πέλεκυ, από την άλλη δυο κεφάλια από ένα αυχένα. Εξ ου και «τέννος» ο στέφανος του κεφαλιού από ελιά, κλπ. Η δε φράση «Τενέδιος ξυνήγορος«, σήμαινε απότομος και σκληρός.
Το 1999 μια ομάδα – φίλων της Τενέδου (35 όλοι κι όλοι, όσοι και οι Έλληνες κάτοικοί της (36), έφτασε στο νησί, με σκοπό να λειτουργήσει και να ξαναπανηγυρίσει το ξωκλήσι της Αγίας Παρασκευής, που τον παλιό καιρό πανηγύριζε επί 4ήμερο και Έλληνες και Τούρκοι γίνονταν ένα. Έδωσε μια υπόσχεση να το ξανακάμει και το 2000. Και το έκαμε. Μαζί με τον ηγούμενο της Ι. Μ. Κουτλουμουσίου Αγ. Όρους, αρχιμανδρίτη Χριστόδουλο και με έξι πατέρες της μονής, μέλη της χορωδίας του Μαξιμείου Πνευματικού Κέντρου Σερρών, τον διευθυντή τους, κ. Γιάννη Παπαχρόνη κ.ά. μουσικούς από τις Σέρρες. Έγινε, το λοιπόν, Θεία Λειτουργία, πανηγυρικός Εσπερινός το απόγευμα, και Θεία Λειτουργία ανήμερα της γιορτής της αγίας, παρουσία των Μητροπολιτών Ίμβρου και Τενέδου, Φωτίου και Μύρων, Χρυσοστόμου. Και μετά στο γλέντι, Τούρκοι πανηγυριστές και οργανοπαίκτες έσμιξαν με τους Έλληνες και το ξωκλησιό ξανάζησε…

Η Ίμβρος και η Τένεδος άρρηκτα συνδεδεμένα νησιά με τον ελληνικό πολιτισμό, από τα αρχαία κιόλας χρόνια, γνώρισαν σημαντική ακμή. Η Ίμβρος συγκεκριμένα, ανήκε, μαζί με τη Λήμνο, στην Αθηναϊκή Συμπολιτεία. Στην Τένεδο εγκαταστάθηκαν κάποια από τα πρώτα ελληνικά φύλα, όπως Τυρρηνοί και Πελασγοί. Κατά τα βυζαντινά χρόνια και ύστερα, τα δύο νησιά και ιδιαιτέρως η Τένεδος λόγω της γεωπολιτικής στρατηγικής της θέσης, αποτέλεσαν πόλο έλξης μεταξύ Οθωμανών και Ενετών, οι οποίοι διεκδικούσαν την κυριαρχία τους επ’ αυτών. Το 1920, χρονιά υπογραφής της Συνθήκης των Σεβρών, τα νησιά αυτά κατοικούνταν αποκλειστικά και μόνο από Έλληνες και κατόπιν της επιτυχημένης εξωτερικής πολιτικής Βενιζέλου κατάφεραν να προσαρτιστούν στην ελληνική επικράτεια.
Η Μικρασιατική Καταστροφή, όμως, ανάγκασε την ελληνική κυβέρνηση να τα επιστρέψει στο τουρκικό, πλέον, κράτος. ΣΥΝΘΗΚΗ ΛΩΖΑΝΗΣ ΚΑΙ ΠΑΡΑΒΙΑΣΕΙΣ Με την Συνθήκη της Λωζάνης ορίζονταν επακριβώς οι όροι παράδοσης των νησιών. Η συνθήκη, όμως, εξαίρεσε τους Έλληνες κατοίκους των δύο νησιών από την ανταλλαγή των πληθυσμών που ακολούθησε και πρόβλεψε γι’ αυτούς εκτενή αυτονομία. Για τα δύο νησιά, είχε προβλεφθεί η θέσπιση ενός καθεστώτος ειδικής διοικητικής οργάνωσης, ένα είδος δηλαδή τοπικής αυτονομίας και αυτοδιοίκησης, με τη συμμετοχή του τοπικού πληθυσμού, ως παροχή εγγυήσεων στον γηγενή μη-μουσουλμανικό πληθυσμό, που εκείνη την εποχή εξακολουθούσε να αποτελεί την συντριπτική πλειοψηφία των κατοίκων. Όμως, οι προβλέψεις του άρθρου αυτού δεν εφαρμόσθηκαν, παρά πολύ περιορισμένα τα πρώτα μόνο χρόνια. Από την δεκαετία του ’50 και του ’60, μάλιστα, όπου οι σχέσεις μεταξύ Ελλάδος και Τουρκίας φαίνονταν να είναι ιδιαίτερα τεταμένες, οι κάτοικοι της Ίμβρου και της Τενέδου αποδείχτηκαν αποδιοπομπαίοι τράγοι. Μπορεί οι άνθρωποι αυτοί να μην γνώρισαν την προσφυγιά το 1922 και για μερικά χρόνια να κατάφεραν να ζήσουν στην θαλπωρή της πατρίδας τους, όμως δεν ξέφυγαν από τα πολιτικά παιχνίδια και τις παγίδες των διεθνών σχέσεων και συμφερόντων. Βασικά σημεία της Συνθήκης της Λωζάνης Τον Σεπτέμβριο του 1923, αμέσως μετά την παράδοση των νησιών στην Τουρκία, το άρθρο 14 παραβιάστηκε με τον διορισμό Τούρκου διοικητή αντί κάποιου που θα προερχόταν από τον τοπικό ελληνικό πληθυσμό, όπως προβλεπόταν σαφώς στη Συνθήκη.
Το 1926, ο νέος Αστικός Κώδικας της Τουρκίας ανακάλεσε όλα τα δικαιώματα των μειονοτήτων, μεταξύ αυτών και των κατοίκων της Ίμβρου και της Τενέδου, κατά παράβαση της Συνθήκης. Παραβιάζοντας το ίδιο αυτό άρθρο, ο έλεγχος της αστυνομίας, των δικαστηρίων, των τελωνείων και των λιμενικών αρχών περιήλθε στους Τούρκους. Ο επίσκοπος των νησιών και οι ηγέτες των τοπικών κοινοτήτων συνελήφθησαν και εξορίστηκαν στην Ανατολία, αφήνοντας με τον τρόπο αυτό ακέφαλο τον τοπικό πληθυσμό.Τα επόμενα έτη, η προσπάθεια εξόντωσης του ελληνικού στοιχείου ενταντικοποιήθηκε. Κατά τη δεκαετία του ’40, επιβλήθηκε φόρος ιδιοκτησίας, σύμφωνα με τον οποίο το ύψος των φόρων καθοριζόταν με τρόπο αυθαίρετο και πολλαπλάσιο της συνολικής αξίας της ιδιοκτησίας των νησιωτών. Ταυτόχρονα, οι ακίνητες περιουσίες των χριστιανικών μοναστηριών, που προσέφεραν τα προς το ζην σε πλήθος οικογενειών, απαλλοτριώθηκαν και παραχωρήθηκαν σε Τούρκους και κυρίως Κούρδους που μεταφέρθηκαν εκεί από τα βάθη της ανατολής στα πλαίσια της Τουρκικής πολιτικής για την επάνδρωση του νησιού. Οι νέοι αυτοί πληθυσμοί κατεδάφισαν τις εκκλησίες και άλλα κτίρια που ανήκαν στα μοναστήρια.

 

Πηγές:

Facebook